De Peaks of the Balkans, ook wel Balkan Trail genoemd, is een wandeling door de bergen op het grensgebied van Albanië, Montenegro en Kosovo. De regio staat bekend als de Vervloekte Bergen, maar laat je niet afschrikken hierdoor: de Peaks of the Balkans is hemels! Het is een kleine 200 kilometer genieten, verdeeld over tien wandeldagen. Machtige bergen, betoverende bossen, soms pittige beklimmingen en bovenal de enorm gastvrije mensen: dat is Peaks of the Balkans. Wij delen onze ervaringen en helpen je stap voor stap om deze wandeltocht zelf te plannen en te lopen.
Wat is de Peaks of the Balkans trail?
Waar ligt de trail?
De Peaks of the Balkans tocht loopt door drie landen: Albanië, Kosovo en Montenegro. In de bergen rond het drielandenpunt vind je de tocht, waarbij je in elk land ongeveer even lang loopt. Het is een rondwandeling, waardoor je op meerdere plekken kunt starten en eindigen.
Het zijn landen met een bewogen geschiedenis van oorlogen en soms hevige strijd om grenzen en onafhankelijkheid, maar inmiddels is het een rustig gebied. Mede dankzij het bestaan van de trail steek je tegenwoordig gemakkelijk de grenzen over en de bewoners van de verschillende landen gaan hier gemoedelijk met elkaar en bezoekers om. Het is een dunbevolkt gebied zonder al te grote steden.
Afstand, duur en etappes
De officiële wandeling is 193 kilometer en over tien etappes verdeeld. De wandeling is een rondje en het is in principe mogelijk om op elk punt in te stappen en te eindigen. Veel wandelaars skippen echter een deel van de tocht, waardoor er op veel sites ook over 7 etappes wordt gesproken. De kortste etappe is 13,9 km en de langste 27,4 km. De meeste etappes liggen rond de 20 km. Door de flinke hoeveelheid hoogtemeters per etappe ben je meestal wel een uur of 5 á 10 per dag onderweg (inclusief pauzes).
Wat is het verschil tussen Peaks of the Balkans en de Balkan Trail?
De uitgezette wandeling van de Peaks of the Balkans is nog niet zo oud. In 2009 werd de wandeling door Duitse wandelliefhebbers bedacht om de regio de aandacht te geven die het verdient en de niet zo rijke inwoners van de regio een extra bron van inkomsten te geven. In 2011 was de officiële opening. Sindsdien trekt de trail elk jaar meer bezoekers en ook in Nederland zie je steeds meer informatie verschijnen. Opvallend daarbij is de naamswijziging die we er in Nederland aan hebben gegeven. Sinds enkele jaren staat de rondwandeling namelijk ook wel bekend als de Balkan Trail. Waarschijnlijk omdat het toch nét iets lekkerder klinkt dan Peaks of the Balkans. Het is in ieder geval dezelfde tocht.
Waarom deze wandeling lopen?
Een van de laatste écht ongerepte berggebieden van Europa
Waarschijnlijk de belangrijkste vraag: waarom zou je de Peaks of the Balkans trail willen lopen? Een goedkoop avontuur in onbekend gebied, de mooiste bergen van Europa en de verbazingwekkend vriendelijke inwoners van de regio. Dat is reden genoeg om deze schitterende tocht te ondernemen.
De Peaks of the Balkans voert je door één van de mooiere berggebieden van Europa. In de grensregio wandel je door ruige berglandschappen, groene valleien en langs kristalheldere bergstromen. Het is een gebied dat lange tijd nauwelijks toegankelijk was voor reizigers, waardoor het zijn authentieke karakter heeft behouden.
Waar je in veel bekende berggebieden in Europa berghutten al maanden van te voren moet boeken om op tijd te zijn, voelt het hier nog puur en rauw. Je volgt oude herderspaden, komt door afgelegen dorpen en hebt vaak het gevoel dat je helemaal alleen bent in de bergen. Sommige dagen kwamen we niet meer dan een handvol mensen tegen. Ondanks dat de trail de afgelopen jaren in populariteit toeneemt en het inmiddels elk jaar door duizenden mensen wordt gelopen, blijft het nog een grotendeels onontdekte parel. Geen overvolle berghutten of drukke uitzichtpunten waar kabelbanen heen lopen, maar rust, ruimte en het gevoel dat je echt even weg bent van alles. Voor veel wandelaars is dat precies waar ze naar op zoek zijn.
Prachtige natuur, cultuur en geschiedenis
Het gebergte waar de wandeltocht doorheen loopt zijn de Dinarische Alpen. Deze bergketen strekt zich uit over een groot deel van de Balkan en vormt een ruige tegenhanger van bekendere berggebieden zoals de Alpen.
De Dinarische Alpen doen in sommige opzichten denken aan de Alpen: hoge pieken, diepe dalen en indrukwekkende uitzichten. Tegelijkertijd hebben ze een heel eigen karakter. Door het kalksteen en karstlandschap oogt het gebied ruiger en soms zelfs wat onherbergzaam, met scherpe bergkammen en grijze rotsformaties die doen denken aan de Dolomieten.
Wat deze regio extra bijzonder maakt, is de combinatie van natuur en geschiedenis. Je wandelt hier letterlijk over oude handelsroutes en paden die ooit grenzen vormden tussen landen die lange tijd afgesloten waren van de buitenwereld. De Peaks of the Balkans trail loopt door een regio in ontwikkeling waar tradities sterk aanwezig zijn. Onderweg kom je herders tegen en kleine berghutten waar de mensen alleen in de zomer met hun vee wonen. Verbaas je niet als mensen naar je zwaaien of je vragen of je iets wil drinken. Soms tegen een kleine vergoeding, soms vanuit pure vriendelijkheid. Ondanks dat de Balkan een roerige geschiedenis kent met volken die soms recht tegenover elkaar stonden, voel je hier dat er geen sprake is van tegenstellingen. Het leven in de bergen is hier de verbindende factor, en niet de nationaliteit.
Buiten de gebaande paden
In tegenstelling tot veel andere langeafstandswandelingen in Europa is de Peaks of the Balkans nog relatief onbekend. Je komt hier geen rijen wandelaars tegen en hoeft je route op de meeste etappes amper te delen met grote groepen.
Dat betekent niet dat de tocht heel ontoegankelijk is, maar wel dat je een stukje zelfstandigheid nodig hebt. Mensen spreken beperkt Engels en technologie is soms ver weg. Juist dat maakt het zo aantrekkelijk: je hebt het gevoel dat je iets nieuws ontdekt in landen die 20 tot 30 jaar geleden nog niet eens bestonden.
Gastvrijheid van locals
Misschien wel het meest verrassende van de Peaks of the Balkans is de gastvrijheid van de mensen die je onderweg tegenkomt. In de afgelegen bergdorpen word je vaak ontvangen in kleinschalige homestays, waar families je met open armen verwelkomen.
De trail is mede ontwikkeld om deze regio economisch te ondersteunen, en dat merk je. Overnachten doe je vaak bij lokale gezinnen, waar je ’s avonds aanschuift voor een huisgemaakte maaltijd en verhalen uitwisselt. Ondanks taalbarrières voel je je al snel welkom. Zo kregen we bijna elke avond wel raki aangeboden, dronken we een biertje met een man uit Kosovo die Nederlands sprak omdat hij in de oorlog was gevlucht en enkele jaren in Nederland had gewoond en leerden we families kennen, van jongste baby tot oudste opa. Juist deze ontmoetingen maken de wandeling. Je leert niet alleen de regio kennen, maar ook de mensen die er wonen. Iets dat je op de meeste vakanties niet zo snel meer zal ervaren.
Voor wie is deze trail geschikt?
Conditie & ervaring
De wandeling is goed te doen voor iedereen die een redelijke basisconditie heeft en goed ter been is. Maar dat betekent niet dat het een makkelijke wandeling is. Vooral met bepakking zijn het flinke wandeldagen door de hoogtemeters en op kleine stukken moeilijk begaanbare paden. Voor mij persoonlijk was het de eerste keer dat ik echt ging bergwandelen en ik had zes maanden eerder nog mijn enkel gebroken. Desondanks heb ik het goed weten te doorstaan, waardoor ik wel durf te zeggen dat het voor de meeste (enigszins) fitte mensen te doen moet zijn.
Wie het beter kan overslaan
Mocht je niet zo zeker zijn over je conditie, is het misschien raadzaam om eerst wat ervaring op te doen met bergwandelen. 1000 meter stijgen en weer dalen per dag (en sommige dagen zelfs meer) is best pittig, zeker als je kiest om te kamperen en daarvoor de bagage meeneemt. Een tip als je wil weten hoe dit voelt: ga eens in Zuid-Limburg of de Ardennen wandelen met volledige bepakking. Natuurlijk zijn daar geen echte bergen, maar er zijn alsnog wandelingen te vinden die deze hoeveelheid hoogtemeters benaderen.
Ook als je écht bang bent aangelegd of heel slecht bent in navigeren, is de wandeling niet zo geschikt om op eigen houtje te lopen. Het is een rustig gebied, de locals die je onderweg tegenkomt spreken over het algemeen geen Engels en soms is het ook echt wel even zoeken naar het juiste pad. Mochten deze aspecten je nu al heel erg tegenstaan is de wandeling misschien niet voor je geschikt.
Met of zonder gids
Voordelen georganiseerde tour
Door de toegenomen populariteit, zijn er ook steeds meer reisbureaus die de wandeling onder begeleiding van een gids aanbieden. Een logische ontwikkeling: het is een gebied dat voor veel mensen te ver van de radar ligt om geheel zelfstandig heen te willen gaan. Ook blijft informatie over de Peaks of the Balkans nog altijd relatief schaars.
Een gegidste tour kan zekerheid bieden op het gebied van de reis naar het gebied, de overnachtingsmogelijkheden en het wandelen van de route zelf. Ook biedt een gids natuurlijk veel meerwaarde met de inside informatie die verschaft zal worden. Ook bieden sommige tours de mogelijkheid om je (zwaardere) tassen voor je mee te nemen. Twijfel je? Dan is zelf lopen voor de meeste mensen goed te doen — mits je je goed voorbereidt.
Zelf lopen: onze ervaring
Het is echter zeker mogelijk om Peaks of the Balkans te lopen zonder gids. Het was voor ons zelfs een geweldige wandelervaring om deze nog onontdekte parel van Oost-Europa op eigen houtje te doen. Wij liepen de tocht in 2019, toen er letterlijk nog niks aan Nederlandstalige informatie beschikbaar was en ook de Engelse informatie veel schaarser was. Toch hebben we zonder al te veel problemen de wandeling kunnen volgen en vonden het geweldig om zelf te doen.
De rit vanuit Tirana naar startpunt Valbone (via Lake Komani) hadden we van te voren geregeld en de eerste overnachting daar, maar verder hadden we niks geboekt. De eerste wandeldag was dat heel spannend: ’s ochtends vertrekken terwijl je niet weet waar je ’s avonds slaapt en waarschijnlijk geen internet onderweg hebt, dat was een nieuwe ervaring voor ons. Toch kwam dat elke dag goed, ook omdat we met onze tent erg flexibel waren en eigenlijk altijd wel ergens bij een homestay konden slapen. En juist door de spontaniteit van alle overnachtingen en ontmoetingen die we daardoor onderweg hadden, werd het een onvergetelijk avontuur.
Wanneer is een gids handig
Of je de wandeling via een tourbureau wil boeken is dus erg persoonsafhankelijk en ligt onder andere aan je conditie, wandelervaring en budget. Mocht je weinig zekerheid hebben over je wandelervaring of graag willen wandelen met alleen een day pack, dan is een gegidste tour handig. Ook als je graag veel meer wil weten over de omgeving en de cultuur of graag bij een groep aansluit, kan je eigenlijk niet om een georganiseerde tour heen. Er zijn goed aangeschreven Nederlandse organisaties zoals SNP die de reizen aanbieden, ook als tussenvariant waarbij ze wel hotels en vervoer boeken, maar je alsnog zelf op eigen houtje kan lopen.
Als je echter van zelf dingen regelen houdt, niet bang bent voor verrassingen en spontane wendingen, maar ook als je een goedkoop avontuur wil (de Balkan is namelijk nog altijd echt goedkoop), dan is de wandeling echt een aanrader om zelf te lopen. Omdat informatie over Peaks nog altijd schaars is, zullen wij in onze artikelen (later meer online) daarom vooral aandacht hebben voor de mensen die het geheel op eigen houtje wil doen.
Onze ervaring in het kort
Meest memorabele momenten
Al zin gekregen? Dan nog wat laatste woorden om je nog enthousiaster te maken. Voor ons was Peaks of the Balkans één van de mooiste reizen die we ooit hebben gemaakt. De drie landen waar we nooit waren geweest en ook maar weinig mensen heen gingen, het avontuurlijke van een tocht waarbij je bij homestays sliep, en heerlijk de hele dag buiten zijn in schitterende natuur. We hebben vaak nog gezocht naar soortgelijke rondwandelingen in Europa, maar echt iets soortgelijks niet meer gevonden.
Vooral de authentieke cultuur van de Balkan is iets wat je niet snel zal vergeten. Zo belanden we in Kosovo bij een autoweg waarbij we geen zin hadden om overheen te lopen (het enige stuk autoweg van de tocht overigens) en gingen bij een restaurant kijken of er een taxi te regelen viel. De twee jonge jongens van een jaar of tien en twaalf die bij het restaurantje hoorden en wat Engels spraken zeiden dat ze dit konden regelen. Maar neem eerst wat te drinken op ons terras! We bestelden een frisje, keken naar de gastjes die elkaar steeds aan het plagen waren en precies op het moment dat we onze laatste slok namen zeiden ze: “Taxi is coming!”. Niet veel later kwam de jongen van twaalf zelf aanrijden met een auto, met zijn volwassen broer grijnzend ernaast. De volwassen broer reed ons dan wel het stuk over de openbare weg, maar voor ons wat het typisch de onschuldige grenzeloosheid die je niet meer in West-Europa aantreft. En zo waren er nog veel andere van dit soort herinneren.
De ’taxi’ in kwestie
Wat viel tegen?
Wat het meeste tegen viel aan de tocht was dat hij voorbij was. Eigenlijk hebben we geen vervelende dingen meegemaakt onderweg. De trail was misschien wel zwaar, maar gaf daardoor ook heel veel voldoening.
Wat zouden we anders doen?
Toen wij de Peaks of the Balkans liepen sloegen we twee etappes in Kosovo over (waarover later meer). De volgende keer zouden we dit niet nog een keer zo doen. Achteraf waren we toch wel erg benieuwd naar wat we gemist hadden. En de keer dat we door ons contact geld op raakten midden in de bergen, was ook geen handige. Daardoor moesten we een volledige dag heen en weer lopen naar de dichtstbijzijnde stad om te pinnen. Anders dan dat, zouden we ook de volgende keer weer zelf de tocht lopen en ook weer een tent meenemen voor de ultieme buitenervaring.
Kort overzicht van alles wat je moet weten
Route & etappes
De officiële Peaks of the Balkans route bestaat uit ongeveer tien etappes die samen een ronde vormen door Albanië, Kosovo en Montenegro van 192 kilometer. De meeste etappes liggen rond de 15 tot 25 kilometer en bevatten flink wat hoogtemeters.
De exacte indeling verschilt per wandelaar. Sommige etappes worden gecombineerd of juist opgesplitst, afhankelijk van tempo en overnachtingsmogelijkheden. Vooral in Kosovo zijn er meerdere varianten mogelijk. Onderstaand overzicht is gebaseerd op de klassieke route-indeling zoals die het meest wordt gebruikt.
| Etappe | Van | Naar | Land(en) | Afstand (km) | ↑ Hoogtemeters | ↓ Hoogtemeters |
| 1 | Theth | Valbona | Albanië | 13,9 | 1068 | 792 |
| 2 | Valbona | Çerem | Albanië | 19,8 | 541 | 382 |
| 3 | Çerem | Dobërdol | Albanië | 15,6 | 1025 | 440 |
| 4 | Dobërdol | Milishevc | Albanië / Kosovo | 18,2 | 915 | 980 |
| 5 | Milishevc | Rekë e Allagës | Kosovo | 16,2 | 863 | 1277 |
| 6 | Rekë e Allagës | Kuqishtë | Kosovo | 23,3 | 1257 | 1139 |
| 7 | Kuqishtë | Babino Polje | Kosovo / Montenegro | 16 | 1151 | 1109 |
| 8 | Babino Polje | Plav | Montenegro | 20 | 719 | 1250 |
| 9 | Plav | Vusanje | Montenegro | 27 | 1151 | 1300 |
| 10 | Vusanje | Theth | Montenegro / Albanië | 21 | 1111 | 1437 |
Dit is de klassieke indeling, maar er zijn meerdere varianten mogelijk afhankelijk van je planning en voorkeuren. Vooral etappes 5-7 in Kosovo worden vaak anders ingericht. Zo liepen wij zelf ook minder lang in Kosovo dan de officiële route doordat online de verhalen gemengd waren. Al horen we ook over goede ervaringen van de etappes in Kosovo.
In het artikel over de route (later online) vind je per etappe meer details, inclusief onze ervaringen en GPX-bestanden.
Slapen, eten en drinken tijdens de Peaks of the Balkans
Tijdens de Peaks of the Balkans overnacht je meestal in of bij kleinschalige homestays bij lokale families. Dit is niet alleen praktisch, maar ook een van de leukste onderdelen van de tocht. Je wordt vaak hartelijk ontvangen en eet wat de pot schaft — meestal simpel, maar verrassend lekker.
Wildkamperen is op sommige plekken mogelijk, maar minder gebruikelijk. De meeste wandelaars kiezen voor (kamperen bij) homestays, mede vanwege het comfort en de ervaring voor een klein prijsje. Zij kunnen ook eten verzorgen, inclusief lunchpakket.
Reserveren is niet nodig als je met de tent bent. Als je per se binnen wil slapen en ook al homestays op het oog hebt zou je kunnen reserveren, al is dit ook lang niet altijd mogelijk omdat er bijvoorbeeld geen telefoonnummer beschikbaar is. In 2019 konden we eigenlijk altijd wel ergens binnen slapen als we wilden, al kozen we toen meestal gewoon voor de tent.
De trail bereiken
De meeste wandelaars starten de Peaks of the Balkans in Albanië (bijvoorbeeld in Theth of Valbona), maar het is ook mogelijk om in Montenegro of Kosovo te beginnen. Welke route je kiest, hangt vaak af van je reisplanning en hoe je het gebied bereikt.
Het gebied is relatief afgelegen, waardoor je vaak meerdere vervoersmiddelen moet combineren om bij het startpunt te komen. Vanuit Tirana naar Valbona is de meest gekozen optie en is online op verschillende plekken te boeken.
Andere praktische info over de Peaks of the Balkans
Voor je aan de Peaks of the Balkans begint, zijn er een aantal belangrijke zaken om rekening mee te houden. Denk aan de beste reistijd: de tocht is alleen begaanbaar en de homestays grotendeels open van juni t/m september. De benodigde permits om grenzen over te steken is ook een heet hangijzer. Op sommige blogs worden deze aangeraden, maar wij hadden ze niet. Controles zijn er namelijk niet. Ook is het goed om de hoogte te zijn van veiligheid en risico’s onderweg. Weet wat je moet doen bij schapenkuddes die beschermd worden door honden (afstand houden) en wat je moet doen bij plotseling noodweer (weg van de top en open gebieden).
Ook navigatie moet je goed voorbereiden. De route van de Peaks of the Balkans is over het algemeen goed gemarkeerd, maar je kunt niet volledig vertrouwen op bordjes en markeringen. Een GPX-bestand of navigatie-app is daarom eigenlijk onmisbaar. Wij merkten dat de combinatie van GPX en opletten op de markeringen het beste werkt. Zeker bij slecht weer of in afgelegen stukken kan navigatie uitdagender zijn dan je verwacht.
Kortom
Ben je op zoek naar een geweldig wandelavontuur in een hoek van Europa die nog steeds vaak over het hoofd wordt gezien? En wil je niet in commerciële berghutten slapen, maar in je eigen tent of zelfs bij mensen thuis in homestays? Dan is Peaks of the Balkans de ideale wandeling. Voor ons was het de leukste wandeling die we ooit hebben gedaan, juist door de spanning die een meerdaagse wandeling door de Balkan met zich mee brengt. Met als absolute bonus ook nog eens de meest vriendelijke mensen van Europa. De Peaks of the Balkans is daarom een echte aanrader.
